“Een mentaal zwakke topsporter bestaat niet” › City of Talent

“Een mentaal zwakke topsporter bestaat niet”

“Een mentaal zwakke topsporter bestaat niet”

“Een mentaal zwakke topsporter bestaat niet”

Hoge sportprestaties haal je alleen met grote fysieke inspanningen én een goede mentaliteit. En die mentale kant van topsport krijgt steeds meer aandacht. Hoogleraar sportpsychologie Nico van Yperen vertelt.

De Olympische Winterspelen laat het wel zien: echte topsporters zijn niet alleen fysiek, maar ook mentaal sterk. Die mentale kant van sport wordt steeds meer erkend, ziet hoogleraar sportpsychologie Nico van Yperen. Hij is de eerste hoogleraar in Nederland die zich primair richt op de psychologie van sport en presteren. Ook hij volgt de Spelen op de voet.

Tussen de oren

Waarom er altijd minder aandacht is geweest voor de mentale factoren? Van Yperen legt uit: “Mentale factoren zijn onzichtbaar verstopt tussen de oren en alleen indirect meetbaar. Verder is er een verwevenheid met de persoonlijkheid van de sporter en kan een oordeel over mentale factoren daarom als bedreigend worden ervaren. Ten slotte is er een aanname dat mentale factoren vooral via een goede fysieke gesteldheid en goede resultaten positief worden beïnvloed. Maar de fysieke conditie is niet altijd optimaal en de resultaten vallen soms tegen. Hoe ga je daar mee om? Wat moet je doen om weer te gaan winnen? Mentale factoren zijn in zo’n situatie vaak doorslaggevend.”

Sprintje

En toch is er relatief weinig onderzoek gedaan naar die mentale factoren bij topsporters. Waarom niet? “Dat onderzoek is niet makkelijk. Je zou het liefst met ze mee willen sprinten en ze onderweg de vragen stellen. Maar dat gaat natuurlijk niet. Achteraf vragen kan wel, maar dan is de uitslag bekend. En die uitslag kleurt in ruime mate wat er is gebeurd en bepaalt hoe de topsporter terugkijkt en oordeelt.”

Het geheim van mentale kracht

Wat moet een topsporter doen? Het geheim klinkt simpeler dan het misschien is.  Het is namelijk vooral iets láten in plaats van dóen, namelijk je niet laten afleiden door negatieve gedachten of omstandigheden (pijntjes, slecht ijs, het weer). Alleen, hoe doe je dat? Volgens van Yperen moeten topsporters vooral weten waarom ze doen wat ze doen, hun belangrijkste waarden. “Daarop terug kunnen vallen is essentieel voor duurzaam en optimaal presteren, en voor het constructief om kunnen gaan met spanningen en uitkomsten als winnen en verliezen.” En dan heb je nog tegenslagen, zoals pech. ‘Dat heb ik weer, loot ik die vervelende buitenbaan’ bijvoorbeeld. Mentale begeleiding richt erop om goed om te gaan met zulke factoren. En het mooie: ook dat kun je trainen.

Tot de top

Rest nog de vraag: wat is de rol van mentale factoren om de top te halen? Van Yperen deed onderzoek onder jeugdvoetballers van Ajax en daaruit bleek dat succesvolle voetballer er meer voor over hadden om hun doel te halen. Ook bleek de relatie met de ouders van belang: sociale steun helpt. “Maar mentale factoren hebben zeker een meerwaarde, ze bepalen mede of een jeugdvoetballer zich ontwikkelt tot een topper.”

Meer weten over de mentale kant van sport? Nico van Yperen vertelt >>