Slaaptekort; kwestie van je moleculaire klok verzetten?

Slaaptekort; kwestie van je moleculaire klok verzetten?

Slaaptekort; kwestie van je moleculaire klok verzetten?

di, 18 juli 2017

Heb jij een wekker nodig om ’s ochtends wakker te worden? Dan heb je last van slaaptekort. Anders word je namelijk gewoon uit jezelf wakker. Veel mensen slapen te weinig en dat heeft grote impact op ons leervermogen en geheugen, meldt neurowetenschapper Robbert Havekes.

“Neeee, ik wil nog even verder slapen”, denk je terwijl je de wekker nog één keer op de snooze-knop drukt. Je draait je om, maar alsof er maar een paar seconden verstreken zijn, zoemt dat ding alweer. Herken je dit? Dan heb je last van slaaptekort. “Normaal gesproken word je eigenlijk uit jezelf wakker, dat is hoe de natuur het geregeld heeft”, vertelt neurowetenschapper Robbert Havekes, verbonden aan het Groningen Institute for Evolutionary Life Sciences. Hij onderzoekt de gevolgen van slaaptekort op het functioneren van onze hersenen.

Impact op ons brein
In de 24-uurseconomie van tegenwoordig, hebben heel veel mensen een slaaptekort. Om de impact daarvan op ons brein te onderzoeken, ontving Havekes samen met collega’s uit Duitsland, Zuid-Korea en de VS een subsidie van 1,25 miljoen uit het Human Frontier Science Program (HFSP), dat interdisciplinair onderzoek in de levenswetenschappen financiert. Havekes krijgt ongeveer een kwart van dit bedrag en kan daarmee apparatuur aanschaffen en een promovendus aanstellen. Havekes: “Eigenlijk hebben heel veel mensen er last van en niemand neemt echt heel serieus.”

Oplossingen
Havekes wil met zijn onderzoek nieuwe kennis opdoen en hoopt dat we hiermee de problemen van slaaptekort straks kunnen verhelpen. Havekes: “Van slaaptekort weten we dat het allerlei problemen kan veroorzaken, zoals hartritmestoornissen en diabetes. Maar ook problemen in de hersenen. En vooral leer- en geheugenprocessen lijken sterk aangetast door de hoeveelheid slaap die je krijgt.” Zo wil Havekes en zijn team weten waar de problemen liggen in de hersenen en hoe die veroorzaakt worden. Alleen dan kunnen er therapeutische oplossingen worden ontwikkeld.

Ontspoorde brein-eiwitten
In zijn eerdere onderzoek liet Haveks zien dat de hippocampus, een klein gebiedje in de hersenen wat een belangrijke rol speelt bij leren en geheugen, heel erg gevoelig is voor slaaptekort. “Wat wij proberen te doen, is achterhalen waarom dit gebiedje zo gevoelig is. Wat gebeurt er op moleculair niveau, in de cellen van de hippocampus, de neuronen?” In die neuronen ontdekten Havekes en zijn collega’s een aantal eiwitten. En wat blijkt? Die lijken te ontsporen op het moment dat slaaptekort plaatsvindt.“ Havekes wil nu proberen om die eiwitten in het gareel te houden. “Op die manier willen we gaan kijken; als we die eiwitten nou onder controle houden in het slaap gedepriveerde brein, kunnen we dan de geheugenproblemen voorkomen?”

Meer lezen over RUG-onderzoek naar slaaptekort? Zie dit artikel.