Kinderen? Je genen bepalen of, wanneer én hoeveel je er krijgt

Kinderen? Je genen bepalen of, wanneer én hoeveel je er krijgt

Kinderen? Je genen bepalen of, wanneer én hoeveel je er krijgt

di, 22 november 2016

Kinderen krijgen? Dat is puur een persoonlijke keuze, denk je misschien. En anders hebben sociale omstandigheden of je omgeving er invloed op. Maar nieuw onderzoek laat zien dat ook onze genen invloed hebben op ons voortplantingsgedrag en vonden twaalf specifieke DNA-gebieden die te maken hebben met vruchtbaarheid. Meer dan 250 sociologen, biologen en genetici van instituten uit de hele wereld schreven mee aan het wetenschappelijke artikel dat onlangs in het tijdschrift Nature Genetics is verschenen. De afdeling Epidemiologie van het UMCG was nauw betrokken bij het onderzoek.

Het zit in je genen

Hoofdonderzoeker professor Melinda Mills van de Universiteit van Oxford legt het belang uit: ‘Voor het eerst weten we waar zich de DNA gebieden bevinden die gelinkt zijn aan voortplantingsgedrag. Zo vonden we bijvoorbeeld dat vrouwen met DNA-varianten voor het later starten van een gezin ook DNA-code bezitten gerelateerd aan een later begin van de menstruatie en een latere menopauze. Op een dag zal het wellicht mogelijk worden om deze informatie te gebruiken, zodat dokters de belangrijke vraag kunnen beantwoorden: “Hoe lang kun je wachten?” op basis van de DNA-varianten. Het is wel zaak om dit in het juiste perspectief te blijven zien: het krijgen van een kind is nog steeds sterk afhankelijk van vele sociale- en omgevingsfactoren en deze zullen altijd een grotere rol blijven spelen in de vraag of en wanneer we baby’s krijgen.’

Voor het eerst menstrueren of de baard in de keel

Uit het onderzoek blijkt dat DNA-varianten gelinkt zijn aan de leeftijd waarop we ons eerste kind krijgen. Dit is weer geassocieerd met andere eigenschappen, zoals de leeftijd waarop een meisje voor het eerst ongesteld wordt, of wanneer een jongen de baard in de keel krijgt. Hoogleraar genetische epidemiologie van het UMCG: ‘Onze genen bepalen niet ons gedrag, maar we hebben nu - voor het eerst – delen van de DNA-code geïdentificeerd die er invloed op hebben.’

Hoeveel invloed?

Welke invloed kunnen die genen dan hebben op onze voortplanting? Snieder: ‘Dat verschilt. Specifiek bij mannen vonden we genen die invloed kunnen hebben op de kwaliteit van sperma, en bij vrouwen genen die een verhoogde kans geven op endometriose (waarbij baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoeder bevindt, wat leidt tot allerlei klachten - red.). Maar wat ons opviel was dat bij mannen en vrouwen grotendeels dezelfde genen een rol lijken te spelen op de vruchtbaarheid. Dit moeten we verder uitzoeken; ons onderzoek is eigenlijk een eerste verkenning die duidelijk heeft gemaakt waar we verder kunnen gaan zoeken naar nog specifiekere informatie over de invloed van genen op de vruchtbaarheid.’

Eerste kind

De onderzoekers rekenden uit dat varianten in de 12 DNA-gebieden samen minder dan 1% voorspelden in de timing waarop mannen en vrouwen hun eerste kind krijgen en ook in het aantal kinderen gedurende hun leven. Dat lijkt enorm klein, maar het onderzoek laat zien dat als de varianten samengenomen worden, ze soms de kans kunnen voorspellen dat een vrouw helemaal geen kinderen krijgt. Dit kan waardevolle kennis zijn en in de toekomst mogelijk een advies geven hoe lang iemand kan wachten met het krijgen van kinderen.

Toekomst

Toch is het lastig om op basis van genetische informatie te voorspellen of iemands vruchtbaarheid terugloopt. Snieder: ‘Voor we zover zijn, is er nog veel te onderzoeken, dus het kan nog even duren voor we genoeg weten om een voorspelling te doen die nauwkeurig genoeg is.’