Groningse onderzoekers ontdekken nieuwe stamcelmethode

Groningse onderzoekers ontdekken nieuwe stamcelmethode

Groningse onderzoekers ontdekken nieuwe stamcelmethode

vr, 22 juli 2016

Stel je voor. Ooit zijn we allemaal begonnen als één cel en daar zijn al onze verschillende weefsels uit ontstaan. Een natuurwonder, als je er bij stilstaat. Maar hoe gaat dat eigenlijk? In de embryonale ontwikkeling vindt celdeling plaats en door verschillende factoren differentiëren de stamcellen. Die eerste stamcellen kunnen nog ieder celtype in het lichaam worden. Bij elke celdeling specialiseren de cellen zich steeds meer en zo worden de verschillende celtypen en weefsels gevormd. Dit is eenrichtingsverkeer; een eenmaal gedifferentieerde cel kan dus geen stamcel meer worden. In de organen en weefsels van ons volwassen lichaam zijn ook stamcellen aanwezig om bij verlies van cellen weer nieuwe cellen te maken. Zoals cellen in het beenmerg. Daaruit ontstaan steeds weer nieuwe bloedcellen van alle soorten, zoals rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes. Anders dan embryonale stamcellen kunnen deze volwassen bloedstamcellen niet alle cellen vormen. Deze volwassen stamcellen in het bloed noemen we hematopoëtische stamcellen. 

Beenmergtransplantatie

Bij een beenmergtransplantatie ter behandeling van een patiënt met een bloedaandoening, zoals leukemie, worden deze hematopoëtische stamcellen gebruikt. Eerst wordt het zieke beenmerg vernietigd. Daarna wordt dit vervangen door gezonde hematopoëtische stamcellen. Zo herstelt de bloedcelproductie van de patiënt. Het moeilijke onderdeel is dat er bij een transplantatie een levende donor nodig is, die ook nog eens een goede match vormt met de patiënt. Dat is lastig, waardoor veel patiënten geen transplantatie kunnen ondergaan. 

Stamcellen uit gewone cellen

De Groningse en Canadese onderzoekers hebben hier een mogelijke oplossing voor: het verkrijgen van stamceleigenschappen in een gewone bloedcel. Ondanks dit erg complexe proces, ontdekten de onderzoeksgroepen onder leiding van Gerald de Haan (Groningen) en John E. Dick (Toronto) hoe gewone bloedcellen alle eigenschappen van hematopoëtische stamcellen gaan vertonen. Er was al bekend dat een specifieke groep moleculen in de cel, genaamd de microRNA’s, een belangrijke rol spelen in het sturen van unieke zelf-herstellende eigenschappen van hematopoëtische stamcellen. De onderzoekers ontdekten dat wanneer een bloedcel meer van een specifiek microRNA (miR-125a) krijgt, het stamceleigenschappen vertoont. Ze hebben dit aangetoond in zowel cellen van muizen als van mensen. 

Goed nieuws

De ontdekking belooft veel goeds, want hiermee is de eerste stap gezet naar het ontwikkelen van nieuwe strategieën om volwassen stamcellen van het bloed buiten het lichaam te laten groeien en vermeerderen. Uiteindelijk kunnen deze strategieën in de toekomst gebruikt worden bij stamceltransplantaties. Een groot voordeel, want dan zijn er veel minder donoren nodig.

Meer weten? Lees hier de wetenschappelijke publicatie.