Groningse hoogleraar Ben Feringa wint Nobelprijs

Groningse hoogleraar Ben Feringa wint Nobelprijs

Groningse hoogleraar Ben Feringa wint Nobelprijs

wo, 5 oktober 2016

Feringa is hoogleraar moleculaire nanotechnologie aan de Rijksuniversiteit Groningen en was de eerste die een nanomotor bouwde, een machientje niet groter dan een molecuul. Dat deed hij in 1999 door een moleculaire propeller te maken die steeds in dezelfde richting draait, door hem te beschijnen met flitsjes UV-licht. Zijn team maakte daarna een nanomotor waarmee hij een glazen cilindertje kon laten ronddraaien. In 2011 bouwde Feringa zelfs een nano-auto die over een oppervlak kan bewegen via een moleculaire ‘four-wheel drive’. Sauvage en Stoddart verzorgden de research die de ontwerpen van Feringa mogelijk maakten.

“Ik weet niet wat ik moet zeggen, ik ben geschokt,” was de eerste reactie van Feringa op de persconferentie in Stockholm toen hij het nieuws hoorde. “Ik voel me vereerd.”

Kleinste motor, grote doorbraak

De 65-jarige Feringa promoveerde in 1978 in Groningen en werkte daarna enkele jaren bij Shell. In 1988 werd hij hoogleraar organische chemie aan de RUG en tien jaar later werd Feringa geridderd in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Zijn ontdekking van de moleculaire motor wordt in de wetenschap als grote doorbraak gezien.

In 2004 won Feringa de Nederlandse Spinozaprijs. De inspiratie voor zijn nano-motortjes haalt hij uit de natuur, vertelde hij in een interview met Kennislink. De grote kunst bij moleculaire machines is om de moleculaire onderdelen op elkaar te laten inwerken met mechanische verbintenissen in plaats van de ‘gewone’ chemische bindingen.

Geneesmiddelen, robots en slimme materialen

Zijn ontwerpen zijn zo nauwkeurig dat ze een molecuul en het spiegelbeeld daarvan uit elkaar kunnen houden. Dit is van groot belang bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen, omdat het ene molecuul dodelijk kan zijn, terwijl het spiegelbeeldmolecuul levens kan redden. Ook kan het werk van Feringa, Sauvage en Stoddart leiden tot de ontwikkeling van moleculaire robots of slimme materialen die je gecontroleerd van vorm kunt veranderen.

De Nobelprijs wordt 10 december uitgereikt in Stockholm.

Lees meer over Ben Feringa >>