Astronomen zien raadselachtig gebied in de Melkweg

Astronomen zien raadselachtig gebied in de Melkweg

Astronomen zien raadselachtig gebied in de Melkweg

vr, 7 juli 2017

Een internationaal team van sterrenkundigen heeft een raadselachtig stikstofgebied ontdekt in de Melkweg. Het gaat om het zuidoosten van een vlindervormige stervormingsschijf. De astronomen vermoeden dat meerdere sterren-in-wording dezelfde stervomingsschijf delen. Maar wat er precies gebeurt, is nog een raadsel. Hun bevindingen werden onlangs gepubliceerd in het vakblad Astronomy & Astrophysics. Eerste en tweede auteur zijn RUG- en SRON-onderzoekers Veronica Allen en Floris van der Tak.

Het is soms lastig voor te stellen en toch doen sterrenkundigen dagelijks onderzoek naar stervormingsgebieden op duizenden lichtjaar bij ons vandaan. Zo ook een internationaal team van sterrenkundigen, met Nederlanders aan de leiding. Ze bestudeerden het stervormingsgebied G35.20-0.74N op ruim 7000 lichtjaar van ons vandaan aan de zuidelijke sterrenhemel. Hiervoor gebruikten ze de (sub)millimetertelescoop ALMA op de Chileense Chajnantor-hoogvlakte die de moleculaire gaswolken in kaart kan brengen waarin sterren ontstaan.

Bijzondere ontdekking
Niets aan de hand, tot de onderzoekers iets bijzonders zagen in de schijf rond een jonge, zware ster. Terwijl er overal in de schijf grote zuurstofhoudende en zwavelhoudende koolwaterstoffen aanwezig waren, vonden de astronomen alleen in het zuidoostelijke gedeelte van de schijf grote stikstofhoudende moleculen. Aan de stikstofkant bleek het ook nog eens 150 graden warmer dan aan de andere kant van de schijf. De wetenschappers vermoeden dat er zich tegelijkertijd meerdere sterren in die ene schijf aan het vormen zijn. Sommige sterren zijn daarbij heter of zwaarder dan de andere. De onderzoekers verwachten dat de schijf uiteindelijk opbreekt in meerdere kleine schijven die als de sterren verder groeien.

Geluk
Toch zijn er wel vaker chemische verschillen in één stervormingsgebied gezien, zoals bij het sterrenbeeld Orion. “Maar dat gebied is vijf keer zo groot als het door ons onderzochte gebied”, vertelt eerste auteur Veronica Allen van de RUG en SRON. “Wij hebben vermoedelijk geluk gehad, want zo'n chemisch verschil is waarschijnlijk van korte duur."

Inmiddels onderwerpen de astronomen de stervormingswolk aan een gedetailleerder onderzoek. Allen: "Misschien kunnen we de schijf wel live zien opbreken in kleinere schijven." Daarnaast stellen de sterrenkundigen modellen op om te kijken hoe verschillen in leeftijd, massa, temperatuur of gasdichtheid ook een verschil in chemische samenstelling kunnen veroorzaken.

De uitkomsten van het onderzoek zijn op 15 juni gepubliceerd in Astronomy & Astrophysics. Meer weten? Een gratis preprint van de publicatie vind je hier.