Als biomedisch technoloog ben ik werkzaam in het UMCG. Samen met mijn team ontwerp ik protheses voor het menselijk lichaam. Wat ik daarbij erg belangrijk vind is dat er ‘gespeeld’ wordt in het lab. In de wetenschap moeten we ons niet alleen laten leiden door theorie, maar ook uitproberen en met elkaar tot oplossingen zien te komen. Speelgoed is dan een goede inspiratiebron, omdat de werking van speelgoed soms tot baanbrekende inzichten kan leiden. Ook bij de automatische spreekklep voor stembandlozen die we hebben ontwikkeld had speelgoed een centrale rol. Zonder strottehoofd en dus stembanden kunnen gelarynchectomeerde patiënten in principe niet spreken. Gelukkig wordt sinds jaar en dag een ventieltje tussen de luchtpijp en de slokdarm ingebracht waardoorheen -als patienten hun stoma in de hals met de vinger dichtdrukken- kan worden uitgeademd, de slokdram in. De slokdarm gaat dan trillen, zoals bij het opboeren van lucht, en dat geluid fungeert als nieuwe stemband. Onhandig is dat de patiënt dan steeds een (schone) vinger vrij moet hebben, en het stoma onbedekt, om het stoma af te kunnen sluiten. Daarom is een automatisch spreekklep in ontwikkeling die met stevig inademen kan worden gesloten. Alle daarna uitgeademde lucht wordt tegengehouden door de klep en dus omgezet in spraakgeluid. In deze “spreekstand” kan nog wél worden ingeademd door de klep. De klep wordt weer in de ademstand “geschakeld” door een korte stevige uitademing. Praktijktesten hebben al laten zien dat er met de klep goed te spreken valt. Een vervolgklep die (nog) eenvoudiger is in ontwerp en vooral veel kleiner, wordt binnenkort getest. Overigens is dat niet de enige manier waarop we proberen “stemlozen” te helpen. We zijn ook een electronische “stempil”aan het ontwikkelen: óók voor mensen die een tijdje de stembanden niet mogen gebruiken. Het is een soort pepermuntje dat in je mond een toon voortbreng zodra je je mond opent. Je kunt je stem op- en neer buigen door je hoofd een beetje te kantelen. Praten doe je met deze stempil gewoon zelf, net als bij de automatische spreekklep. Voor deze stempil zoeken we nog geïnteresseerde bedrijven/fabrikanten! In onderstaand filmpje laat ik zien hoe speelgoed ons geholpen heeft als inspiratiebron bij de ontwikkeling van de klep: